عبد الحسين نوايى
281
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
دولت روس خواهد بود . » وصول اولتيماتوم ثانى موجب شد كه كابينهء متزلزل استعفاء كرده همان روز هفتم ذى الحجه هنگام عصر كابينهء وزراء جاى خود را به هيئت ديگرى داد . معرفى كابينهء جديد عصر 7 ذى الحجه - 29 نوامبر ، صمصام السلطنه به مجلس رفت كه كابينهء جديد خود را معرفى كند . اعضاى كابينه عبارت بودند از حاج نجفقلى خان صمصام السلطنه رئيس الوزرا و وزير داخله ميرزا حسن خان وثوق الدوله وزير خارجه غلامحسين خان سردار محتشم وزير جنگ ميرزا حسن خان مشير الدوله وزير معارف ميرزا محمد على خان فروغى ذكاء الملك وزير ماليه ميرزا حسن خان اسفنديارى محتشم السلطنه وزير عدليه ميرزا ابو الحسن خان معاضد السلطنه وزير پست و تلگراف همينكه صمصام السلطنه در حين خواندن اسامى به نام حاج محتشم السلطنه رسيد ، بين وكلا همهمه ايجاد شد . محتشم السلطنه به داشتن تمايلات روسى و روابط سياسى و خاص با روسها معروف بود و آزادىخواهان ايرانى به دو خوشبين نبودند . ولى ميرزا ابو القاسم خان ناصر الملك نايب السلطنه ، درست به همين علت وجود او را در هيئت وزرا لازم مىدانست . سليمان ميرزا اسكندرى ليدر دموكراتها برخاست و با انتصاب محتشم السلطنه مخالفت كرد . اعتداليون سخت برآشفتند . رئيس الوزرا پشت تريبون رفته نطق تندى بر ضد دموكراتها كرد . ولى مؤتمن الملك رئيس مجلس به رئيس الوزرا اخطار كرد كه طبق مقررات داخلى مجلس بايد ملايمتر و مؤدبتر صحبت كند . رئيس الوزراى پير ، كه عمرى به عنوان خان بختيارى